1468/9 tahririne göre Bosna sancagi timârlari / Timari u Bosanskom sandžaku prema popisnom (tahrir) defteru iz 1468/9

Hatice Oruç

Sažetak

Najstariji sačuvani popisni (tahrir) defter Bosanskog sandžaka je sumarni popis iz 1468/69 godine koji se čuva u Atatürk Kitapligi (ranije Istanbul Belediye Kütüphanesi) u Katalogu rukopisa Muallim Cevdet (Muallim Cevdet Yazmalari Katalogunda) pod brojem 076. Ovaj defter sadrži veoma važne podatke o procesu prelaska ove regije pod osmansku vlast, te uspostavi timarskog sistema, i prvorazredni je izvor za istraživače u ovoj oblasti. Bilješke u ovom defteru, s obzirom na sadržaj, moguće je valorizirati unutar dvije skupine: I) Osnovne bilješke sačinjene u periodu 1468. i 1469. godine. II) Bilješke na marginama sačinjene kao dopune u različitim periodima između 1469. i 1477, nakon što je popis okončan i ovjeren. Osnovne bilješke iz deftera koje obuhvataju 1468 i 1469. godinu ukazuju na raspodjelu hasova, zeameta i timara pripadnicima vojne klase, državnim dužnosnicima i službenicima u Bosanskom sandžaku, kao naknada za njihovu službu. Naknadno unesene bilješke na marginama pak, sadržavaju podatke o promjenama koje su vremenom nastale u vezi određenih timara, poput dokidanja timara, prijenosa timara na drugu osobu ili uvećanje timara. U ovim bilješkama, pored imena korisnika posjeda moguće je doznati i više podataka o njihovom identitetu. U ovom radu valoriziraju se podaci o timarima u sumarnom popisnom defteru iz 1468/69, raspodjela timara u Sandžaku u navedenom periodu, te propisi vezani za timare.

---------------------------------------------------

Timârs in the Bosnian Sanjak based on the 1468/9 dated tahrir defter

The summary defter MC.076 held at Atatürk Library (listed in the Muallim Cevdet Manuscript Catalogue) is the oldest surviving tahrîr defter drawn up after the establishment of the Bosnian Sanjak. It includes invaluable information on the timâr system and transfer of the new conquered region over to Ottoman rule, making it priceless for historians working in this field. The content of the defter may be evaluated under two categories: I) The original records of the defter arranged between 1468 and 1469; II) The marginal notes that were added to the defter on various dates between 1469 and 1477, following its completion and approval. The original entries, covering the years between 1468 and 1469, show the distribution of ‘khâss’, ‘zeâmet’ and ‘timâr’ to the members of the military class in exchange for their service. The marginal notes added later on show the modifications made to the amount of timâr allocated to the persons in question, such as its cancellation, transfer or increase. In addition to providing the names of the timâr holders, the defter also contains addition information about them. This study will focus on the timâr entries in the 1468/9 dated summary (mücmel) defter in order to evaluate the timâr system and its distribution in the Bosnian Sanjak. 

Ključne riječi

Bosna, Hercegovina, timâr, Osmanska država, tahrir (popis), 15. stoljeće; Timâr, Bosnian Sanjak, Sipâhis, Ottoman State, Ottoman land survey, 15th century

Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.