Ali-Fehmi Džabić as a critic of classical Arabic poetry

Lejla Gazić

Sažetak

Ali-Fehmija Džabić kao kritičar klasične arapske poezije

Ali Fehmija Džabić (1853.-1918.) predstavlja, bez sumnje, jednu od najistaknutijih ličnosti među našim stvaraocima na arapskom jeziku. Njegovi komentari iz oblasti klasične arapske poezije svrstavaju ga u red onih književnih kritičara koji su, iako daleko od rodnog kraja i na jeziku koji im nije bio maternji, uspjeli da ovladaju ovom materijom u tolikoj mjeri da su izazivali divljenje i poštovanje svih poznavalaca te problematike.

Ličnosti i djelovanju Ali-Fehmije Džabića posvećenje izvjestan broj radova, ali su to uglavnom radovi koji se odnose na njegovo političko djelovanje kao vođe pokreta bosanskohercegovačkih Muslimana za vjersku i vakufsko-mearifsku autonomiju. U tom svojstvu on je otišao u Istanbul, a Zemaljska vlada gaje proglasila neovlaštenim iseljenikom i onemogućila mu povratak u domovinu.

Odlaskom u Istanbul nastaje novi period u djelovanju Ali-Fehmije Džabića - kao univerzitetskog profesora arapskog jezika i književnosti i kao antologičara i književnog kritičara čija je oblast klasična arapska poezija. U ovom radu govorimo o njegovom djelu Tilbat at-tâlib fi šarh Lâmiyya Abı Tâlib - komentaru Abu Talibove kaside Lâmiyya.

Metodologiju Džabićevog rada na ovom komentaru možemo, prateći komentar svakog stiha posebno, odrediti prema slijedećim principima:

a) na planu proučavanja jezika:

- sintaksa riječi i rečenice

- morfološka analiza riječi

- leksikologija

- etimološka struktura riječi

b) na planu'historijskog konteksta:

- genealogija pojedinih ličnosti

- biografije

- Kur’anski citati

- islamska tradicija

- ostale napomene i objašnjenja

c) na planu proučavanja književnosti i književne kritike:

- stihovi drugih autora

- navodi iz drugih komentara

- zamjerke komentatorima

- kritički tekst pjesme

- citati iz drugog komentatorovog djela

- problemi metrike i rime.

Smatramo da ovo djelo pokazuje Džabića kao vrsnog poznavaoca arapskog jezika i klasične arapske književnosti i posebno poezije, istorije Arapa i islamske civilizacije, kao i poznavaoca drugih književnih kritičara i njihovih djela, čijem mišljenju ponekad s pravom nalazi zamjerke i konfrontira se s njima. Time on predstavlja karakterističan primjer kritičara - komentatora među našim autorima koji su pisali na arapskom jeziku.

Prateći tekst komentara i upoređujući primjere koji su u njemu navedeni, nameće se zaključak daje Džabić komentator koji čitaocu nudi objašnjenje teksta, dakle, ono stoje bitno za razumijevanje poezije sa stanovišta hermeneutike.

------------------------------------------------------

Ali-Fehmi Džabić (1853-1918) is undoubtedly one of the most prominent figures among our authors writing in the Arabic language. His commentary in the field of the classical Arabic poetıy present him as one of literary critics who, although far away from their homeland and their mother tongue, managed to master this field to such an extent that they aroused the admiration and respect of ali connoisseurs of this field.

There are a number of works devoted to Ali-Fehmi Džabić and his acti- vities; hovvever, they mainly treat his political activities as the leader of the movement of Muslims in Bosnia and Herzegovina for religious and waqf- -mcfârif autonomy. It was in this capacity that he left for İstanbul, which the National Government used to proclaim him an unauthorised emigrant, pre- venting him from returning to his homeland ever.

His departure for Istanbul marks a new period in the work of Ali-Fehmi Džabić as a professor of the Arabic language and literature and as an antho- logist and literary critic specialised in the classical Arabic poetry. This paper discusses his work entitled Tılbat af-talih fi sarp Lâmiyya Abî Talih a com- mentary on Abü Tâlib’s religious poem Lâmiyya.

Follovving his commentary on each verse separately, we can identify Džabić’s methodology by the following principles:

a) In the field of language:

- Word and sentence syntax,

- Morphologica! word analysis,

- Lexicology,

- Etymological word structure;

b) In the field of the historical context

- Getıealogy of certain persons,

- Quotations from the Qu’ran,

- Islamic tradition,

- Other remarks and expîanations;

c) In the field of literature and literary criticism:

- Verses of other authors,

- Quotations from other commentaries,

- Objections to other commentators,

- Criticism of poems,

- Quotations from the other work of the author,

- Metre and rhyme.

We believe that this work presents Džabić as an excellent connoisseur of Arabic and classical Arabic literature - poetry in particular, history of Arabs and Islamic civilisation, as well as a connoisseur of other literary critics and their works, whose views he sometimes justly objects to and confronts with. He thus represents a prototype of a critic-commentator among our authors vvriting in Arabic.

Follovving the commentary and comparing examples quoted in it, one must come to the conclusion that Džabić is a commentator offering an ex- planation of the text to his reader - i.e. elements important for understanding poetry from the aspect of hermeneutics.


Full Text:

PDF

Refbacks

  • There are currently no refbacks.